۱۲- صرف فعل هستن در زمان حال در ترکی استانبولی، مثبت و منفی

وقتی پیام جمله درباره وجود یا بروز یک ویژگی در اسم است اسم نقش گزاره را دارد. در این حالت با گرفتن پسوندهایی که نامشان ek-eylem یا پسوند- فعل است این حالات بیان می‌شود. این پسوندها در ترکی کاربرد زیادی دارند. برای مثال می‌خواهیم بگویم «خوبم» در این جمله «م» پسوند- فعل است. در زبان ترکی نیز به‌صورت iyi-yim بیان می‌شود که -yim پسوند- فعل است.

شخص	آخرین حرف صدادار کلمه کلمه
شخص	a- ı	e- i	o- u	ö- ü
ben	(y)ım	(y)im	(y)ım	(y)üm
sen	sın	sin	sın	sün
o	–	–	–	–
biz	(y)ız	(y)iz	(y)ız	(y)üz
siz	sınız	siniz	sınız	sünüz
onlar	(lar)	(ler)	(lar)	(ler)

Ben doktorum.	من دکتر هستم/ من دکترم
Sen doktorsun.	تو دکتر هستی/ تو دکتری
O doktor.	او دکتر هست/ او دکتره
Biz doktoruz.	ما دکتر هستیم/ ما دکتریم
Siz doktorsunuz.	شما دکتر هستید/ شما دکترید
Onlar doktorlar.	آنها دکتر هستند/ آنها دکترند

	a-ı	e-i	o-u	ö-ü
ben	hasta-y-ım	iyi-y-im	yorgun-um	üzgün-üm
sen	hasta-sın	iyi-sin	yorgun-sun	üzgün-sün
o	hasta	iyi	yorgun	üzgün
biz	hasta-y-ız	iyi-y-iz	yorgun-uz	üzgün-üz
siz	hasta-sınız	iyi-siniz	yorgun-sunuz	üzgün-sünüz
onlar	hasta-lar	iyi-ler	yorgun-lar	üzgün-ler

نکته 1: در اول شخص مفرد و جمع اگر کلمه به مصوت ختم شود حرف y میانجی اضافه می‌شود. مانند حالتی که اسم پسوند حالت جایگاهی (-de) بگیرد.

iyi-y-im.	خوبم
Hasta-y-ım.	مریضم
Hasta-y-ız.	مریض هستیم
Mutlu-y-um.	خوشحالم
Odada-y-ız.	در اتاق هستیم

نکته 2: شناسه‌ی سوم شخص جمع (-lar/-ler) در جملات مثبت فقط در حالتی که نهاد انسان باشد می‌آید. در این حالت هم اگر ضمایر onlar ، bunlar ، şunlar در جمله به‌کار رود معمولاً استفاده نمی‌شود.

Onlar öğrenci.	آنها دانش‌آموز هستند
Onlar evde.	آنها در خانه هستند
Evdeler.	در خانه هستند
Mehmet ve Aslı işteler.	محمد و آسلی سر کار هستند

Ben zayıfım.	من لاغرم
Ben yakışıklıyım.	من خوش تیپم
Sen zayıfsın.	تو لاغری
Sen yorgunsun.	تو خسته ای
O evli.	او متاهل است
Biz evliyiz.	ما متاهل هستیم
Biz mutluyuz.	ما خوشحال هستیم
Siz zenginsiniz.	شما ثروتمند هستید
Siz açsınız.	شما گرسنه هستید
Onlar evli. / onlar evliler.	آنها متاهل هستند
Onlar Türk.	آنها ترک هستند

برای سوم شخص مفرد و سوم شخص جمع از شناسه های زیر نیز استفاده می‌شود.

O	-dır/-dir/-dur/-dür
Onlar	-dırlar/-dirler/-durlar/-dürler

Bu ne?	این چیست؟
Bu nedir?	این چیست؟

حالت منفی: با کلمه‌ی değil به معنای «نیست» ساخته می‌شود.

شناسه+değil

değilim	نیستم
değilsin	نیستی
değil	نیست
değiliz	نیستیم
değilsiniz	نیستید
değil(ler)	نیستند

Ben öğrenci değilim.	من دانش‌آموز نیستم
Sen öğrenci değilsin.	تو دانش‌آموز نیستی
O öğrenci değil.	او دانش‌آموز نیست
Biz öğrenci değiliz.	ما دانش‌آموز نیستیم
Siz öğrenci değilsiniz.	شما دانش‌آموز نیستید
Onlar öğrenci değil(ler).	آنها دانش‌آموز نیستند